झापा । ‘एक्स्ट्रिम इनर्जी ड्रिंक’ को एउटा बट्टामै ९९ मिलिग्राम क्याफिन रहेको पाइएपछि उपभोक्ताले गुनासो गरेका छन् । एग्रो थाई फुड्स प्रालिले उत्पादन तथा बिक्री वितरण गर्दै आएको ३३० मिलिलिटरको उक्त पेयको लेबलमा प्रतिएक सय मिलिलिटरमा ३० मिलिग्राम क्याफिन रहेको उल्लेख छ । यसअनुसार एउटा बट्टामा कुल ९९ मिलिग्राम क्याफिन हुन्छ ।

आकर्षक विज्ञापन र प्रचारशैलीमार्फत उपभोक्तामाझ लोकप्रिय बनाइँदै आएका यस्ता इनर्जी ड्रिंकको सेवन, स्वास्थ्यमा पर्न सक्ने प्रभाव र उपभोक्तालाई दिइने जानकारीबारे चासो बढेको छ । विशेषगरी प्यास मेटाउन वा सामान्य पेयका रूपमा पटक–पटक यस्ता पेय सेवन गर्ने उपभोक्ताले तिनमा रहेको क्याफिनको मात्रा र सम्भावित असरबारे जानकारी राख्न आवश्यक देखिन्छ।

क्याफिनले मस्तिष्क तथा स्नायु प्रणालीलाई उत्तेजित गरी केही समयका लागि सतर्कता बढाउन र निद्रा कम महसुस गराउन सक्छ । तर यसको अत्यधिक सेवनले मुटुको धड्कन बढ्ने, रक्तचाप बढ्न सक्ने, बेचैनी, हात काँप्ने, पेटमा असहजता र निद्रामा समस्या हुनेजस्ता असर देखिन सक्छन्। क्याफिनप्रति संवेदनशील व्यक्तिमा कम मात्राले पनि यस्ता समस्या निम्त्याउन सक्ने सम्बन्धित बिषेशज्ञले  औंल्याएका छन् ।

इनर्जी ड्रिंकमा क्याफिनसँगै चिनी तथा अन्य उत्तेजक पदार्थसमेत हुन सक्ने भएकाले सेवन गर्नुअघि लेबलमा उल्लेखित सामग्री, क्याफिनको मात्रा र दैनिक सेवनसम्बन्धी चेतावनी पढ्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। एकै दिनमा कफी, चिया, चकलेट तथा अन्य क्याफिनयुक्त पेय सेवन गर्ने व्यक्तिले सबै स्रोतबाट शरीरमा पुग्ने क्याफिनको कुल मात्रा पनि विचार गर्नुपर्छ।

स्वास्थ्य विज्ञहरूले बालबालिका तथा किशोरकिशोरी, गर्भवती महिला र क्याफिनप्रति संवेदनशील व्यक्तिलाई यस्ता पेयको सेवनमा विशेष सावधानी अपनाउन सुझाउने गरेका छन् । इनर्जी ड्रिंकलाई पानीको विकल्पका रूपमा लिनु उपयुक्त हुँदैन। शरीरमा पानीको कमी हुन नदिन स्वच्छ खानेपानी नै प्राथमिक विकल्प हो।

यसैबीच, यस्ता पेयको विज्ञापनमा स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी कत्तिको स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ, उपभोक्ताले उत्पादनको वास्तविक प्रकृति र क्याफिनको मात्रा सहजै बुझ्न सक्छन् कि सक्दैनन् तथा सम्बन्धित नियामक निकायले बजार अनुगमन र उपभोक्ता सचेतनालाई कति प्राथमिकता दिएका छन् भन्ने विषयमा ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।उत्पादनको लेबलमा क्याफिनको मात्रा उल्लेख हुनु उपभोक्ता जानकारीका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण भए पनि विज्ञापनको शैली, सेवनसम्बन्धी चेतावनी र स्वास्थ्य जोखिमबारे पर्याप्त जानकारी उपलब्ध गराइएको छ कि छैन भन्ने विषयमा थप परीक्षण तथा नियामक निकायको स्पष्टता आवश्यक छ । उपभोक्ताले पनि आकर्षक विज्ञापनकै आधारमा यस्ता पेयलाई सामान्य प्यास मेटाउने पेय ठान्नुको सट्टा लेबल पढ्ने, सेवनको मात्रा विचार गर्ने र अत्यधिक सेवनबाट बच्ने बानी अपनाउनुपर्छ ।